Bài 9: Kiến thức của nhân viên y tế về chẩn đoán và xử trí phản vệ tại Thái Bình năm 2025

Tóm tắt

Mục tiêu: Đánh giá kiến thức của nhân viên y tế về chẩn đoán và xử trí phản vệ tại một số cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Thái Bình năm 2025. 
Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được tiến hành tại 4 bệnh viện (Bệnh viện Đa khoa Thái Bình, Bệnh viện Đa khoa Vũ Thư, Bệnh viện Đa khoa Kiến Xương, Bệnh viện Đại học Y Thái Bình) và 4 trạm y tế xã (Vũ Hội, Việt Thuận, Bình Nguyên, Tây Sơn) từ 01/4/2025 đến 30/9/2025. Đối tượng là 300 nhân viên y tế (100 bác sĩ, 200 nhân viên y tế khác) đang làm việc tại các cơ sở nghiên cứu. Dữ liệu được thu thập bằng bộ câu hỏi xây dựng dựa trên Thông tư 51/2017/TT-BYT và các khuyến cáo quốc tế về phản vệ, bao gồm 50 câu hỏi với các nhóm nội dung: Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu (8 câu), kiến thức về chẩn đoán phản vệ (22 câu, tối đa 30 điểm), kiến thức về xử trí và quản lý phản vệ (20 câu, tối đa 20 điểm). Kiến thức được phân loại là đạt khi đối tượng nghiên cứu trả lời đúng ≥ 80% số câu hỏi
Kết quả: Tuổi trung vị của mẫu nghiên cứu là 36 (Q1–Q3: 31–41), nữ chiếm 76,7%, thời gian công tác trung vị 11 năm (Q1–Q3: 7–17). Kiến thức tổng quát về phản vệ ở mức cao: trên 90% đối tượng cho rằng phản vệ không hiếm gặp tại Việt Nam, là một chẩn đoán lâm sàng và mọi nhân viên y tế đều cần có khả năng xử trí. Kiến thức về nguyên nhân phản vệ cũng rất tốt, trên 95% xác định đúng thuốc, thức ăn và nọc côn trùng là các tác nhân thường gặp. Tuy nhiên, ở nội dung chẩn đoán mức độ và nhận diện tình huống lâm sàng phức tạp, tỷ lệ trả lời đúng giảm xuống còn 70–80%, và bác sĩ có tỷ lệ trả lời đúng cao hơn nhóm nhân viên y tế khác với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Điểm kiến thức chẩn đoán trung vị của bác sĩ là 26 điểm, cao hơn nhóm nhân viên y tế khác (25 điểm; p < 0,001), trong khi điểm kiến thức xử trí trung vị tương đương (16 điểm ở cả hai nhóm; p = 0,15). Tỷ lệ đạt yêu cầu về kiến thức chẩn đoán ở bác sĩ là 84,0% so với 60,5% ở nhân viên y tế khác (p < 0,001); còn kiến thức xử trí đạt yêu cầu ở 61,0% bác sĩ và 50,5% nhân viên y tế khác (p = 0,08). 
Kết luận: Nhân viên y tế tại các cơ sở khảo sát ở Thái Bình năm 2025 có kiến thức tương đối tốt về phản vệ, đặc biệt là các khái niệm tổng quát và nguyên nhân thường gặp. Tuy nhiên, kiến thức về phân loại mức độ, nhận diện tình huống lâm sàng không điển hình và các bước xử trí chi tiết (liều, đường dùng Adrenalin, phối hợp biện pháp hỗ trợ, chăm sóc sau phản vệ) vẫn còn hạn chế, nhất là ở nhóm nhân viên y tế ngoài bác sĩ.