Bài 6. Khảo sát một số yếu tố liên quan đến mức độ thiếu máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn tại Bệnh viện Đa khoa Thái Bình

Tóm tắt

Mục tiêu: Khảo sát mối liên quan giữa một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng với mức độ thiếu máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn tại Bệnh viện Đa khoa Thái Bình.
Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang phân tích. Dữ liệu được thu thập kết hợp từ nguồn hồi cứu qua hệ thống HIS và tiến cứu qua khám lâm sàng trong thời gian nghiên cứu. Từ đó, thu được 199 bệnh nhân bệnh thận mạn được chẩn đoán thiếu máu tại Bệnh viện Đa khoa Thái Bình từ tháng 11/2025 - 01/2026.
Kết quả: Trong 199 bệnh nhân bệnh thận mạn có thiếu máu theo tiêu chuẩn của KDIGO 2024 và WHO 2011, thiếu máu mức độ nhẹ và vừa chiếm tỷ lệ chủ yếu (80,4%), trong khi thiếu máu nặng chiếm 19,6%. Độ tuổi trung bình thiếu máu mức độ nhẹ và vừa là 61,5213,86 cao hơn nhóm thiếu máu mức độ nặng (57,8716,54), nhóm tuổi 60 chiếm tỷ lệ cao nhất ở cả ở hai mức độ thiếu máu. Mức độ thiếu máu ở 2 giới tập trung chủ yếu ở mức độ nhẹ và vừa; tuy nhiên, tỷ lệ thiếu máu nặng ở nữ (10,6%) nhỉnh hơn nam (9,0%). Trong nghiên cứu của chúng tôi, chưa ghi nhận sự khác biệt rõ ràng giữa mức độ thiếu máu với tăng huyết áp và việc sử dụng thuốc chẹn kênh canxi hay ức chế men chuyển. Thời gian mắc bệnh trung bình ở nhóm thiếu máu nặng (4,132,52 năm) cao hơn nhóm nhẹ và vừa (3,822,98 năm). BMI phân bố chủ yếu ở mức bình thường, thiếu máu nặng xuất hiện ở cả ba nhóm tình trạng dinh dưỡng. Sắt huyết thanh giảm xuất hiện tương đương ở hai nhóm mức độ thiếu máu (~56%), trong khi ferritin tăng chiếm tỷ lệ cao ở nhóm thiếu máu nặng, gợi ý cơ chế thiếu sắt chức năng và vai trò của viêm mạn tính trong tiến triển thiếu máu ở bệnh thận mạn. Phân tích đơn biến ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa thiếu máu nặng với đái tháo đường (64,1% ở nhóm thiếu máu nặng so với 11,9% ở nhóm nhẹ và vừa), gout (71,8% so với 15,6%), mức lọc cầu thận <15 mL/phút/1,73m² và ferritin tăng (87,2% ở nhóm thiếu máu nặng) với p <0,001.
Kết luận: Thiếu máu mức độ nhẹ và vừa chiếm ưu thế ở bệnh nhân bệnh thận mạn, tuy nhiên gần 1/5 bệnh nhân đã ở mức độ nặng. Trong phạm vi phân tích đơn biến, thiếu máu nặng cho thấy có mối liên quan với đái tháo đường, gout, giảm MLCT (<15 mL/phút/1,73m²) và tăng ferritin huyết thanh. Kết quả gợi ý tình trạng thiếu máu ở bệnh thận mạn không chỉ song hành cùng sự suy giảm chức năng thận mà có thể chịu ảnh hưởng của các bệnh lý chuyển hóa và tình trạng viêm mạn tính. Sự hiện diện đồng thời của ferritin tăng và sắt huyết thanh giảm ở nhóm thiếu máu nặng phù hợp với giả thuyết về xu hướng thiếu sắt chức năng trong BTM.