Bài 23. Bước đầu xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho dược liệu Thương truật dựa trên một số chỉ tiêu chất lượng

Tóm tắt

Mục tiêu: Nghiên cứu nhằm xây dựng tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) cho dược liệu Thương truật để phục vụ công tác kiểm nghiệm dược liệu. 
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu là dược liệu Thương truật, gồm thân rễ đã làm khô của cây Mao thương truật [Atractylodes lancea (Thunb.) DC.] hoặc cây Bắc thương truật [Atractylodes chinensis (DC.) Koidz.], thuộc họ Cúc (Asteraceae). Các chỉ tiêu chất lượng được xây dựng cho 05 mẫu dựa trên Dược điển Việt Nam V, bao gồm: mô tả, vi phẫu, bột, độ ẩm, tro toàn phần, tro không tan trong acid, định tính bằng sắc ký lớp mỏng, kim loại nặng và hàm lượng tinh dầu. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung chỉ tiêu định lượng atractylodin. 
Kết quả: Đã xây dựng được 10 chỉ tiêu chất lượng cho dược liệu Thương truật với đầy đủ các chỉ tiêu theo Dược điển Việt Nam V, với một số chỉ tiêu quan trọng như dược liệu phải chứa không ít hơn 1,4% tinh dầu. Trong đó, có bổ sung 01 chỉ tiêu định lượng atractylodin (hàm lượng không được thấp hơn 0,32%) nhằm tăng cường khả năng đánh giá chất lượng của dược liệu. Trên 05 mẫu, độ ẩm (10,75-12,47%), tro toàn phần (4,64-6,20%) và tro không tan trong acid (0,12-0,29%) đều đạt yêu cầu; hàm lượng tinh dầu từ 0,37% đến 2,63% (mẫu TT3 không đạt); hàm lượng atractylodin từ 0,033% đến 0,90% (mẫu TT3 và TT5 thấp hơn 0,32%); hàm lượng kim loại nặng (As, Cd, Pb, Hg) của các mẫu đều nằm trong giới hạn của Tiêu chuẩn Dược liệu Trung dược Hồng Kông. 
Kết luận: Nghiên cứu đã bước đầu xây dựng được TCCS cho dược liệu Thương truật, góp phần kiểm soát và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng dược liệu.