Bài 3. Thực trạng sử dụng thuốc Y học cổ truyền có nguồn gốc từ động vật hoang dã và nhận thức pháp luật của người dân thành phố Huế

Tóm tắt

Mục tiêu: Khảo sát thực trạng sử dụng thuốc y học cổ truyền (YHCT) có nguồn gốc từ động vật hoang dã (ĐVHD) của người dân tại thành phố (TP) Huế; mô tả nhận thức pháp luật liên quan đến việc sử dụng thuốc YHCT có nguồn gốc từ ĐVHD; và phân tích mối liên quan giữa trình độ học vấn với việc biết đến quy định/văn bản pháp luật liên quan.
Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 380 người từ 18 tuổi trở lên tại bốn phường thuộc TP Huế từ tháng 06/2025 đến tháng 11/2025. Người tham gia được chọn bằng phương pháp nhiều giai đoạn và phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu hỏi có cấu trúc.
Kết quả: Đối tượng nghiên cứu chủ yếu dưới 60 tuổi (70,0%); tỷ lệ nam và nữ gần tương đương; 68,4% có trình độ học vấn từ trung học phổ thông trở lên. Nhóm nghề nghiệp “Khác” chiếm tỷ lệ cao nhất (57,1%), tiếp theo là lao động tự do (26,6%). Có 4/380 người (1,1%; khoảng tin cậy chính xác 95%: 0,3%–2,7%) từng sử dụng thuốc YHCT có nguồn gốc từ ĐVHD và không ghi nhận người đang sử dụng. Trong số 376 người chưa từng sử dụng, lý do được chọn nhiều nhất là không thích (267/376; 71,0%); 332/376 (88,3%) chắc chắn không có ý định sử dụng trong tương lai. Có 97,9% cho rằng việc sử dụng thuốc có nguồn gốc từ ĐVHD không phổ biến tại TP Huế. Chỉ 4,2% từng biết đến quy định/văn bản pháp luật liên quan, trong khi 99,2% cho rằng việc sử dụng thuốc từ ĐVHD có thể bị xử phạt theo pháp luật. Mức độ tuyên truyền pháp luật chủ yếu được đánh giá ở mức bình thường (60,8%). Trình độ học vấn có liên quan với việc biết đến quy định/văn bản pháp luật trong phân tích hai biến (kiểm định chính xác Fisher hai phía, p = 0,004).
Kết luận: Trong mẫu nghiên cứu tại bốn phường thuộc TP Huế, tỷ lệ tự khai từng sử dụng thuốc YHCT có nguồn gốc từ ĐVHD rất thấp và không ghi nhận người đang sử dụng. Nhận thức chung về khả năng bị xử phạt ở mức cao, nhưng hiểu biết cụ thể về văn bản pháp luật còn hạn chế. Cần tăng cường truyền thông pháp luật phù hợp với từng nhóm đối tượng.